Zapalenie jamy ustnej u dziecka – co robić?

Kluczem do ulgi w zapaleniu jamy ustnej u dziecka jest ograniczenie czynników drażniących (np. twardych, kwaśnych lub gorących pokarmów) oraz ochrona bolesnych zmian przed dodatkowymi podrażnieniami. Pomaga w tym stosowanie preparatów o działaniu osłaniającym i łagodzącym oraz wprowadzenie łagodnej diety. Jednocześnie warto zadbać o higienę jamy ustnej i wsparcie gojenia delikatnej śluzówki. W tym artykule omawiamy sposoby leczenia w zależności od przyczyny stanu zapalnego oraz metody, które pomogą w łagodzeniu objawów u dziecka.

Jakie są przyczyny i objawy zapalenia jamy ustnej u dziecka?

Zapalenie jamy ustnej u dziecka może mieć podłoże wirusowe, bakteryjne, grzybicze lub aftowe. Objawy nieco różnią się w zależności od przyczyny, ale najczęściej obejmują bolesne zmiany w obrębie jamy ustnej. Mogą one pojawiać się pojedynczo lub licznie na błonach śluzowych dziąseł, języka, gardła, podniebienia, wewnętrznej części policzków czy warg. Do najczęstszych objawów należą:

ból i pieczenie w jamie ustnej – niemowlę może być płaczliwe, wkładać rączki do buzi;
nadżerki lub owrzodzenia (afty);
biały nalot (pleśniawki);
zaczerwienienie śluzówki;
drobne krwawienie po urazie;
nieprzyjemny zapach z ust;
ślinotok;
niechęć do jedzenia i picia.

Aftowe zapalenie jamy ustnej

Afty to niewielkie, ale bolesne owrzodzenia (ubytki w śluzówce) z czerwoną obwódką i białym nalotem. Mogą pojawiać się na błonie śluzowej jamy ustnej przy obniżeniu odporności, a także przy niedoborach witamin (np. kwasu foliowego, witaminy B12) i minerałów (np. żelaza) oraz w następstwie drobnych urazów mechanicznych. U części dzieci mają charakter nawracający, a ich dokładna przyczyna bywa wieloczynnikowa.

Wirusowe zapalenie jamy ustnej

Najczęściej jest wynikiem infekcji wirusa HSV-1, odpowiedzialnego za opryszczkowe zapalenie jamy ustnej. Do pierwszego zakażenia wirusem opryszczki często dochodzi we wczesnym dzieciństwie. Rzadziej za wirusowy stan zapalny jamy ustnej odpowiadają inne wirusy. Opryszczka u dzieci objawia się pęcherzykami i nadżerkami, którym może towarzyszyć gorączka oraz ogólne pogorszenie samopoczucia.

Bakteryjne zapalenie jamy ustnej

Bakteryjne zapalenie jamy ustnej najczęściej ma charakter wtórny i rozwija się jako nadkażenie istniejących zmian lub uszkodzeń śluzówki, także tych towarzyszących ząbkowaniu. Uszkodzona śluzówka staje się wtedy podatna na nadkażenia. Zwykle pojawia się krwawienie przy drobnym dotyku, brzydki zapach z ust, ropny nalot i gorączka.

Grzybicze zapalenie jamy ustnej (grzybica jamy ustnej)

Za zapalenie grzybicze, inaczej kandydoza jamy ustnej (potocznie pleśniawki) odpowiadają grzyby, które naturalnie występują w jamie ustnej dziecka. Namnażają się one nadmiernie w sprzyjających temu warunkach, np. w wyniku błędów higienicznych czy w następstwie stosowania niektórych leków wziewnych i braku płukania ust po tym. Pleśniawki to biały nalot na błonie śluzowej, przypominający osad z mleka w jamie ustnej u niemowląt, który zwykle trudno się usuwa i może odsłaniać zaczerwienioną śluzówkę. Mogą powodować dyskomfort i trudności w karmieniu.

Na czym polega skuteczne leczenie zapalenia jamy ustnej u najmłodszych?

Leczenie zapalenia jamy ustnej u dziecka zależy od przyczyny. Zawsze jednak wsparciem leczenia przyczynowego jest łagodzenie objawów i działania wspierające gojenie. W zależności od diagnozy wskazane może być podawanie leków:

przeciwbólowych,
przeciwzapalnych,
przeciwgorączkowych,
przeciwwirusowych,
przeciwgrzybiczych,
przeciwbakteryjnych.

Dzięki kompleksowemu podejściu można przyspieszyć regenerację i przynieść dziecku ulgę w czasie choroby.

Jakie produkty bez recepty wybrać przy stanie zapalnym jamy ustnej u dziecka?

W leczeniu objawowym podstawą jest łagodzenie objawów ze strony jamy ustnej i dziąseł dziecka oraz ochrona zmienionych miejsc. Rodzaj produktu należy dobierać do wieku dziecka. W przypadku niemowląt wygodne są produkty w formie sprayów i płynów do pędzlowania. Starszym dzieciom, które potrafią płukać usta, można wprowadzić płyny wspomagające pielęgnację śluzówki.

Dentosept A® – skuteczny lek na afty

Produkt leczniczy stosowany w stanach zapalnych jamy ustnej i dziąseł u dorosłych

W zależności od potrzeb można sięgnąć po preparaty z benzokainą, które działają miejscowo znieczulająco, takie jak np. lek Dentosept A. W przypadku aft i pleśniawek w jamie ustnej, a także przy bolesnym ząbkowaniu zastosowanie znajduje Dentosept A Mini, który jest odpowiedni dla niemowląt od pierwszych dni życia.

Dentosept A® MINI spray – na afty, pleśniawki i bolesne ząbkowanie u dzieci

Dla dzieci od pierwszych dni życia, z wygodnym aplikatorem

Jak zadbać o prawidłową higienę jamy ustnej dziecka z zapaleniem?

Przy każdym rodzaju stanu zapalnego bardzo ważna jest dbałość o higienę jamy ustnej u dzieci. Pomaga ona ograniczyć rozwój drobnoustrojów i wspiera gojenie. Warto pamiętać przede wszystkim o:

używaniu do mycia zębów miękkiej szczoteczki;
delikatnym oczyszczaniu jamy ustnej niemowląt, np. przecieraniu śluzówki miękkim gazikiem;
unikaniu drażniących past, np. o intensywnym smaku;
regularnym myciu i, w razie potrzeby, wyparzaniu smoczków i gryzaków;
wymianie szczoteczek, smoczków i gryzaków po ustąpieniu infekcji.

Pielęgnacja i higiena jamy ustnej u dziecka wymaga systematyczności. Jama ustna dziecka powinna być oczyszczana co najmniej 2 razy dziennie.

Jakie domowe sposoby mogą przynieść dziecku ulgę i wesprzeć leczenie zapalenia jamy ustnej?

W przypadku stanu zapalnego w jamie ustnej ważnym elementem łagodzenia dolegliwości są domowe sposoby. Obejmują one przede wszystkim ograniczenie czynników, które mogą potęgować podrażnienia, a także odpowiednią, łagodną dietę.

Przy zapaleniu śluzówki jamy ustnej zalecane są:

pokarmy i napoje o temperaturze pokojowej lub chłodne, które koją ból;
produkty o konsystencji płynnej lub półpłynnej, np. zupy, jogurty, kaszki, kremy;
odpowiednia ilość płynów (w tym wody), która wspiera nawodnienie organizmu i procesy regeneracyjne.

Z kolei unikać należy:

kwaśnych soków i pokarmów;
przypraw ostrych i słonych;
twardych produktów, które mogą podrażniać delikatne tkanki;
nadmiernej ilości słodyczy, które mogą sprzyjać rozwojowi płytki nazębnej i odkładaniu płytki bakteryjnej.

Kiedy zapalenie jamy ustnej u niemowlaka lub starszego dziecka należy skonsultować z lekarzem?

Jeśli zapalenie jamy ustnej nie ustępuje w ciągu kilku dni pomimo prowadzonego leczenia objawowego, należy skonsultować się z lekarzem. Z wizytą nie należy zwlekać w przypadku niemowląt i bardzo małych dzieci, jak również gdy występują:

gorączka,
odmawianie przyjmowania płynów,
objawy odwodnienia,
nasilone, rozległe lub ropne zmiany w jamie ustnej.

Wizyta wskazana jest również przy nawracających zapaleniach, co może sugerować m.in. niedobory składników odżywczych (np. witamin z grupy B i żelaza) lub inne choroby ogólnoustrojowe. W takich przypadkach lekarz, po skierowaniu na badania, może zalecić odpowiednie leczenie, w tym ewentualną suplementację.

FAQ

Co podawać do jedzenia i picia dziecku z bolesnymi aftami?

Przy bolesnych aftach u dziecka sprawdzają się chłodne, miękkie i łagodne produkty, które nie podrażniają błony śluzowej. Warto wybierać zupy, przeciery, kaszki i jogurty naturalne. Natomiast lepiej unikać produktów gorących, kwaśnych i ostrych.

Czy przyczyną zapalenia jamy ustnej mogą być niedobory witamin?

Tak, szczególnie nawracające stany zapalne mogą być związane z niedoborami witamin i minerałów, zwłaszcza witaminy B12, kwasu foliowego oraz żelaza. W takich sytuacjach warto skonsultować się z lekarzem.

Czy infekcje jamy ustnej u dziecka są zaraźliwe?

Zakaźne mogą być zwłaszcza infekcje wirusowe i grzybicze. Z tego powodu ważna jest właściwa higiena, unikanie korzystania ze wspólnych sztućców oraz dokładne mycie przedmiotów, które mają kontakt z jamą ustną dziecka. Zawsze po ustaniu infekcji należy wymienić szczoteczkę do zębów, smoczki i gryzaki.

Jak skutecznie nałożyć preparat na afty u bardzo ruchliwego dziecka?

Nakładanie środków na afty u dziecka najlepiej przeprowadzić w momencie, kiedy maluch jest najspokojniejszy, np. po posiłku lub po zastosowaniu leczenia przeciwbólowego, gdy dolegliwości są mniejsze. Dużym ułatwieniem są produkty z wygodnym i precyzyjnym aplikatorem, które umożliwiają dokładne nałożenie preparatu na zmienione miejsca i ograniczenie dyskomfortu u dziecka.

Bibliografia: