Zapalenie dziąseł u dziecka – jak pomóc?

Zapalenie dziąseł u dzieci często jest skutkiem niewłaściwej higieny, nagromadzenia płytki bakteryjnej, ząbkowania lub infekcji. Odpowiada za zaczerwienienie, obrzęk i krwawienie dziąseł, niejednokrotnie powodując u najmłodszych niechęć do jedzenia i rozdrażnienie. Jednak dokuczliwe objawy w większości przypadków można złagodzić dzięki właściwej pielęgnacji i wsparciu gojenia. W poniższym artykule omawiamy przyczyny i objawy zapalenia dziąseł u dzieci oraz sposoby, które przynoszą szybką ulgę i przyspieszają regenerację delikatnych tkanek.

Jak rozpoznać objawy zapalenia dziąseł u dzieci?

Zapalenie dziąseł (gingivitis) to stan zapalny tkanek miękkich, czyli reakcja obronna organizmu po kontakcie z czynnikiem drażniącym. Zarówno u dzieci, jak i dorosłych objawia się przede wszystkim widocznymi zmianami w obrębie dziąseł oraz dyskomfortem, który nasila się podczas jedzenia czy mycia zębów. Jako najczęstsze objawy wymienia się:

zaczerwienienie dziąseł,
rozpulchnienie tkanek,
obrzęk,
tkliwość dziąseł,
krwawienie z dziąseł podczas szczotkowania zębów lub jedzenia,
ból i pieczenie,
nadwrażliwość podczas jedzenia i picia,
nieprzyjemny zapach z ust,
niechęć do jedzenia,
rozdrażnienie u niemowląt i młodszych dzieci,
w przypadku infekcji także gorączkę.

Starsze dzieci zwykle jasno opisują swoje objawy. Z kolei niemowlęta mogą sygnalizować swój dyskomfort również poprzez płaczliwość, wkładanie rączek do buzi, ślinienie, niechęć do przyjmowania pokarmu czy wypluwanie smoczka.

Jakie są najczęstsze przyczyny zapalenia dziąseł u dzieci?

Zapalenie dziąseł u dzieci może mieć różne przyczyny, ale najczęściej jest to nagromadzenie płytki nazębnej. Jest to miękki nalot, składający się z resztek pokarmu i bakterii, które uwalniają toksyny drażniące tkanki i wywołujące stan zapalny. Główną przyczyną odkładania się płytki jest niedokładne szczotkowanie zębów. Rozwojowi bakterii i odkładaniu się płytki sprzyjają również:

wady zgryzu,
noszenie aparatów ortodontycznych,
mechaniczne urazy dziąseł,
podrażnienie dziąseł podczas ząbkowania,
suchość jamy ustnej,
dieta bogata w cukry,
infekcje wirusowe i bakteryjne.

Dziąsła dziecka są delikatne, przez to wrażliwe nawet na najdrobniejsze urazy. U najmłodszych podrażnienie dziąseł często jest więc wynikiem wyrzynania się zębów mlecznych, jak również wkładania przedmiotów do buzi.

Jak rozpoznać podrażnienie dziąseł przy ząbkowaniu?

Podrażnienie dziąseł podczas ząbkowania zwykle jest miejscowe i łagodniejsze w porównaniu do stanu zapalnego rozwijającego się w konsekwencji niedokładnej higieny, podrażnień czy infekcji. W miejscu wyrzynania się zęba dziąsło może być podrażnione i obrzęknięte, co może odpowiadać za:

zaczerwienienie – dziąsło jest zaróżowione lub czerwone w punkcie, w którym ma się pojawić ząb;
raczej brak krwawienia, ewentualnie niewielkie po dotyku;
naturalny zapach z ust – brak nieprzyjemnej woni, która często towarzyszy stanom zapalnym jamy ustnej;
bardziej ograniczony i twardszy obrzęk – przy zapaleniu tkanki dziąseł są rozpulchnione, a przy ząbkowaniu twardsza opuchlizna ogranicza się do miejsca wzrostu zęba.

Warto pamiętać, że u dzieci w okresie ząbkowania występuje szczególna podatność na podrażnienia dziąseł. Wynika ona z ucisku na tkanki przez wyrzynające się zęby, ale też zaniedbań higienicznych spowodowanych przez ból. Szczotkowanie zębów staje się trudniejsze, co sprzyja odkładaniu się płytki bakteryjnej, a z czasem również kamienia nazębnego. Z kolei wkładanie brudnych przedmiotów i palców do buzi zwiększa ryzyko zakażeń jamy ustnej i rozwoju stanów zapalnych.

Jak długo może trwać zapalenie dziąseł?

Czas trwania zapalenia dziąseł u dziecka zależy od przyczyny. Zwykle tkanki goją się w ciągu od kilku dni do ok. 2 tygodni. Rzadziej, przy dużych podrażnieniach lub utrzymującym się nagromadzeniu płytki bakteryjnej, choroba przyjmuje postać przewlekłą i utrzymuje się miesiącami. W zależności od etiologii i wprowadzonych działań najczęściej można się spodziewać:

poprawy po kilku dniach właściwej pielęgnacji – przy zapaleniu związanym z higieną jamy ustnej;
ustąpienia objawów po wyrznięciu zęba przy podrażnieniu dziąseł związanym z ząbkowaniem;
dłuższego leczenia przy infekcjach, np. opryszczkowym zapaleniu jamy ustnej wywołanego wirusem opryszczki pospolitej.

Zapalenia dziąseł nie warto lekceważyć, ponieważ nieleczone również u dzieci może objąć głębsze struktury i prowadzić do chorób przyzębia. To z kolei niesie ryzyko m.in. rozchwiania zębów.

Na czym polega leczenie zapalenia dziąseł u dzieci?

Leczenie stanów zapalnych dziąseł polega przede wszystkim na usunięciu przyczyny i łagodzeniu objawów. Najczęściej konieczna jest poprawa higieny jamy ustnej dziecka. Zastosowanie znajdują również produkty, które wspierają zdrowie dziąseł, zabezpieczają bolące miejsce i wspomagają regenerację.

Jeśli dziecko cierpi na zapalenie dziąseł o podłożu wirusowym lub bakteryjnym, lekarz może przepisać również środki skierowane przeciwko konkretnym patogenom. Mogą być to zarówno leki miejscowe (do pędzlowania), jak i doustne (np. przeciwwirusowe lub przeciwbakteryjne).

Jakie produkty mogą złagodzić stan zapalny dziąseł i dolegliwości?

Łagodzenie objawów zapalenia dziąseł u dzieci opiera się na preparatach, które wspierają regenerację i zmniejszają podrażnienia. Należy je dobierać w zależności od wieku dziecka i nasilenia dolegliwości. Sprawdzają się zarówno płyny do stosowania w jamie ustnej, jak również spraye, takie jak np.:

Koncentrat do sporządzania roztworu do stosowania w jamie ustnej Dentosept – jest to lek zawierający surowce roślinne o działaniu przeciwzapalnym, przeciwbakteryjnym, odkażającym i ściągającym. Może być stosowany u dzieci powyżej 6. roku życia.
Spray Dentosept A Mini – kosmetyk wspiera błony śluzowe jamy ustnej i dziąsła w przypadku podrażnień spowodowanych np. ząbkowaniem. Przeznaczony jest dla dzieci od pierwszych dni życia.
Płyn do stosowania w jamie ustnej Dentosept A – lek ten dodatkowo wykazuje działanie znieczulające i przynosi ulgę w przypadku miejscowych stanów zapalnych, np. spowodowanych podrażnieniami mechanicznymi. Nadaje się dla dzieci i młodzieży powyżej 12. roku życia.

Czy istnieją domowe sposoby na zapalenie dziąseł?

Domowe sposoby można traktować jako uzupełnienie leczenia. Szczególnie w łagodnych przypadkach sprawdzają się zioła o właściwościach przeciwzapalnych. Istotne znaczenie ma też wybór łagodnej diety, która nie będzie nasilać podrażnień. W zależności od wieku dziecka można wprowadzić m.in.:

płukanie jamy ustnej naparami z rumianku lub szałwii (u starszych dzieci);
przemywanie dziąseł gazikiem nasączonym letnią wodą i masaż dziąseł (u mniejszych dzieci i maluchów ząbkujących);
chłodne napoje (nie bardzo zimne), które łagodzą podrażnienia i ból;
dietę opartą na miękkich produktach, pozbawioną ostrych i kwaśnych smaków.

Jaka jest rola higieny w leczeniu i profilaktyce stanu zapalnego?

W większości przypadków zapalenie dziąseł to proces spowodowany płytką nazębną. Bez jej usunięcia stan zapalny będzie się utrzymywał. Prawidłowa higiena jamy ustnej jest więc podstawą zarówno profilaktyki, jak i skutecznego leczenia. Powinna obejmować:

szczotkowanie zębów minimum 2 razy dziennie;
stosowanie łagodnych past do zębów i bardzo miękkich szczoteczek;
czyszczenie języka i przestrzeni międzyzębowych;
przemywanie dziąseł od pierwszych dni życia;
regularne wizyty u dentysty i w razie potrzeby profesjonalne usuwanie kamienia nazębnego.

Nie można rezygnować z higieny nawet w przypadku krwawienia z dziąseł. Szczególnie wtedy systematyczne i delikatne mycie pomaga zmniejszyć stan zapalny.

Sprawdź również: Zapalenie jamy ustnej u dziecka – co robić?

Kiedy wskazana jest wizyta u dentysty lub pediatry?

Najczęściej odpowiednia higiena w połączeniu ze stosowaniem preparatów wspierających stan zębów i dziąseł skutkuje ustąpieniem stanu zapalnego. Z kolei do lekarza należy się zgłosić, jeśli:

nie obserwujesz poprawy po kilku dniach;
pojawia się silny ból;
występuje gorączka;
dziecko ma trudności w jedzeniu i piciu;
zauważasz rozległe zmiany w jamie ustnej;
pojawiają się owrzodzenia, biały nalot lub nasilony ból w jamie ustnej.

Zapalenie dziąseł może prowadzić do poważniejszych problemów, takich jak próchnica i przewlekłe zapalenie przyzębia. Przewlekłe stany zapalne jamy ustnej mogą również wpływać na ogólny stan zdrowia dziecka. Wczesne wykrycie i leczenie to podstawa, jeśli chcesz zadbać o zdrowie jamy ustnej i ogólne Twojego dziecka.

FAQ

O czym mogą świadczyć czerwone dziąsła u dziecka?

Czerwone dziąsła u dziecka najczęściej są objawem stanu zapalnego, za który odpowiada płytka bakteryjna, podrażnienie związane z ząbkowaniem lub infekcja. Poza zaczerwienieniem może występować obrzęk, tkliwość i krwawienie podczas mycia i jedzenia.

Czy przy zapaleniu jamy ustnej u dziecka może wystąpić wysoka gorączka?

Wysoka gorączka może występować przy zapaleniu jamy ustnej, szczególnie gdy ma ono podłoże wirusowe lub bakteryjne. Jeśli temperatura przekracza 38 stopni lub utrzymuje się dłużej niż 2–3 dni, należy skonsultować się z lekarzem.

Czy problemy z dziąsłami u dziecka mogą uszkodzić zawiązki zębów stałych?

Najczęściej zapalenie dziąseł u dzieci nie uszkadza zawiązków zębów stałych. Ryzyko powikłań pojawia się jednak w przypadku nieleczonych i przewlekłych stanów zapalnych. Z tego powodu ważna jest szybka reakcja i właściwa higiena jamy ustnej Twojego dziecka.

Bibliografia: