Ząbkowanie u niemowląt – jak rozpoznać objawy i pomóc dziecku?

Ząbkowanie u niemowląt zaczyna się zazwyczaj między 3. a 7. miesiącem życia. Może powodować ból i rozdrażnienie dziecka. To naturalny proces, ale bywa wymagający zarówno dla malucha, jak i rodziców. Największą ulgę przynosi dziecku połączenie kilku metod, takich jak delikatny masaż dziąseł, chłodzenie i stosowanie preparatów tworzących warstwę ochronną na śluzówce. W tym artykule przybliżamy, co warto wiedzieć na temat ząbkowania i jak łagodzić dyskomfort u dziecka.

Ile trwa ząbkowanie i wyrzynanie się jednego zęba?

Ząbkowanie to naturalny etap rozwoju, rozciągnięty w czasie od kilku miesięcy do nawet 3. roku życia. Wtedy najczęściej pojawia się pełne uzębienie mleczne – 8 siekaczy, 4 kły i 8 trzonowców. Wyrzynanie się pojedynczego zęba może trwać od kilku dni do kilku tygodni, a osiągnięcie przez niego pełnej wysokości znacznie dłużej. Proces ten można podzielić na 3 etapy:

• Przebijanie dziąsła – zwykle trwa do tygodnia. W tym czasie dochodzi do ścieńczenia i rozpulchnienia tkanek dziąsła. Dziąsło jest zaczerwienione i uwrażliwione, co może odpowiadać za największy dyskomfort u dziecka.
• Wyrżnięcie korony – zwykle w ciągu 2–4 tygodni widoczna jest już cała korona zęba.
• Osiągnięcie pełnej wysokości i pozycji w zgryzie – po kilku miesiącach.

Kiedy pojawiają się pierwsze zęby i jak wygląda kalendarz ząbkowania?

Pierwsze zęby zwykle pojawiają się około 5.–7. miesiąca życia. Jednak ząbkowanie wczesne może rozpocząć się już w 3. miesiącu, a późne nawet po 9. miesiącu, co również mieści się w normie. Z kolei typowa kolejność pojawiania się zębów mlecznych najczęściej wygląda następująco:

• siekacze dolne,
• siekacze górne,
• pierwsze trzonowce,
• kły,
• drugie trzonowce.

Co warto wiedzieć, gdy pojawiają się kolejne zęby? Odstępstwa od norm

Warto skonsultować się z lekarzem pediatrą lub stomatologiem dziecięcym (pedodontą), jeśli:

• dziecko po ukończeniu 12.–15. miesiąca życia nie ma jeszcze żadnego zęba;
• istnieją wyraźne i utrzymujące się różnice czasowe (np. kilka miesięcy) pomiędzy wyrzynaniem się zębów jednoimiennych, np. lewego i prawego kła;
• pojawiają się zaburzenia kolejności wyrzynania, np. boczne zęby wyrosły znacznie wcześniej niż ,,jedynki”;
• dziecko w wieku ok. 3 lat nie ma pełnego uzębienia mlecznego;
• w miejscu zasinienia dziąsła nie pojawia się ząb w ciągu kilku tygodni lub zmiana powiększa się albo powoduje ból.

Pamiętaj, że każde dziecko rozwija się w swoim tempie, dlatego wczesne czy późne ząbkowanie u niemowląt, jak również niewielkie odstępstwa od kolejności zwykle mieszczą się w granicach normy i nie muszą oznaczać problemu.

Jakie są najczęstsze objawy ząbkowania u niemowląt?

Procesowi wyrzynania się zębów towarzyszy ból, opuchlizna dziąseł i drażliwość. Dziecko ma mniejszy apetyt, częściej płacze i mniej śpi. Zdarza się, że u maluchów występuje również łagodna wysypka wokół ust, spowodowana podrażnieniem skóry od nadmiaru śliny. Niektóre dzieci z kolei łagodnie przechodzą ząbkowanie, a rodzic zauważa pierwszego ząbka przypadkowo. Najłatwiej więc rozpoznać ząbkowanie poprzez obserwację wyglądu dziąseł i zmian w zachowaniu malucha.

Najczęściej pierwsze objawy ząbkowania występują już na kilka dni przed pojawieniem się korony zęba. Są to:

• Rozpulchnienie dziąseł – wynika z przebudowy tkanek i zwiększonego ukrwienia w miejscu wyrzynania zęba. W efekcie dziąsło jest punktowo zaczerwienione i opuchnięte. Zwykle można zauważyć wyraźne uwypuklenie.
• Ból promieniujący w okolicy ucha – wynika ze wspólnego unerwienia tych obszarów, dlatego dziecko może dotykać również do ucha.
• Swędzenie – dziecko próbuje sobie poradzić wkładając rączki i przedmioty do buzi.
• Płaczliwość i rozdrażnienie, jako efekt bólu i świądu.
• Nadmierne ślinienie się i niekiedy spowodowana tym wysypka wokół ust.
• Brak apetytu – niechęć do ssania w wyniku tkliwości dziąseł.
• Niewielka ilość wodnistej wydzieliny z nosa – śluzówka nosa i dziąseł jest połączona, dlatego stan zapalny przy ząbkowaniu może powodować rozszerzenie naczyń krwionośnych w nosie i nadprodukcję wydzieliny, która stymulowana jest również przez ślinę.
• Niekiedy podwyższona temperatura ciała (stan podgorączkowy, który nie przekracza 38 stopni) i luźny stolec.

U większości dzieci silny ból i dyskomfort znacznie ustępuje po pojawieniu się ząbka w jamie ustnej. Jednak w ciągu kolejnych kilku dni ma miejsce proces gojenia się dziąsła. Tkanki w jamie ustnej zwykle łatwo się regenerują, ale pozostają wrażliwe i wymagają właściwej pielęgnacji.

Jak wybrać i stosować produkt na ząbkowanie u niemowlaka?

Objawy związane z wyrzynaniem zębów można łagodzić dzięki produktom o działaniu miejscowym. Najlepiej sprawdzić skład i przeznaczenie oraz wybierać te, które zawierają bezpieczne składniki dla najmłodszych. Odpowiednie są zarówno żele na ząbkowanie, jak również wygodne w użyciu spraye, takie jak np. Dentosept A MINI.

Jest on wyposażony w łatwy w użyciu aplikator, który pozwala na szybkie i celne dotarcie do podrażnionego miejsca oraz zawiera odpowiedni skład dla maluchów. W wygodny sposób zapewnia właściwą pielęgnację i przynosi ulgę podczas ząbkowania u niemowląt i małych dzieci. Po rozpyleniu preparatu po dziąsłach warto odczekać ok. 15 minut przed podaniem dziecku picia czy jedzenia.