Przerost dziąseł – przyczyny i leczenie

Powiększenie dziąseł, potocznie określane jako przerost dziąseł polega na nadmiernym rozroście tkanki dziąsłowej, która zaczyna przysłaniać zęby. Nie jest to jednak wyłącznie problem estetyczny, a stan chorobowy niosący ryzyko powikłań. Zawsze wymaga diagnostyki, leczenia i poprawy higieny jamy ustnej. W tym artykule wymieniamy najczęstsze przyczyny powstawania przerostu dziąseł, jego objawy oraz metody leczenia.

Czym jest przerost dziąseł i jakie są objawy?

Przerost dziąseł, inaczej hiperplazja (łac. Hyperplasia) to zwiększenie objętości tkanki dziąsłowej o charakterze zapalnym lub niezapalnym. Nadmierny rozrost tkanek wokół zębów może powodować obrzęk, wrażliwość i krwawienie dziąseł oraz prowadzić do częściowego przysłonięcia koron zębów.

Do najczęstszych objawów przerostu dziąseł zalicza się:

wygładzenie powierzchni dziąseł – stają się one gładkie i lśniące, co wynika z rozwijającego się obrzęku;
zaokrąglenie brzegów dziąseł wzdłuż koron zębów i brak ich ścisłego przylegania do szkliwa;
stopniowy zanik charakterystycznych, trójkątnych przestrzeni między zębami;
nieprzyjemny zapach z ust (halitoza);
zaczerwienienie i widoczny obrzęk dziąseł;
krwawienie z dziąseł podczas szczotkowania zębów lub jedzenia;
nadwrażliwość i bolesność;
wrażenie napięcia w jamie ustnej;
narastanie tkanki dziąsłowej na korony zębów;
tworzenie się tzw. kieszonek rzekomych, czyli przestrzeni między dziąsłem a szkliwem, w których mogą gromadzić się bakterie.

Jakie są najczęstsze przyczyny przerostu dziąseł?

Przerost dziąseł może mieć różne przyczyny, ale najczęściej są to przewlekłe lub źle leczone stany zapalne dziąseł, niewystarczająca higiena jamy ustnej, niektóre leki, zmiany hormonalne czy czynniki miejscowe, które utrudniają dokładne oczyszczenie zębów, na przykład obecność aparatu ortodontycznego lub nieprawidłowo dopasowane uzupełnienia protetyczne. Rzadziej za powiększenie dziąseł odpowiadają czynniki genetyczne, takie jak włókniakowatość dziąseł, która nie ma związku z higieną.

Jak nieprawidłowa higiena jamy ustnej wpływa na dziąsła?

Nieprawidłowa higiena jamy ustnej prowadzi do odkładania się płytki bakteryjnej przy linii dziąseł i w przestrzeniach międzyzębowych. Obecne w niej bakterie oraz produkty ich metabolizmu drażnią tkanki przyzębia i wywołują miejscową reakcję zapalną. Objawia się ona zaczerwienieniem, obrzękiem, krwawieniem podczas szczotkowania oraz zwiększoną wrażliwością dziąseł.

Utrzymujące się zapalenie może prowadzić do powiększania objętości dziąseł. Z czasem, jeśli osad nie jest usuwany, dochodzi do mineralizacji osadu i przekształcenia w kamień nazębny, który dodatkowo mechanicznie drażni brzegi dziąseł i podtrzymuje stan zapalny.

Jakie leki mogą powodować polekowy przerost dziąseł?

Przerost dziąseł może być spowodowany przyjmowaniem niektórych leków, a mechanizm jego powstawania jest złożony i nie zależy wyłącznie od samego leku. Znaczenie mają m.in. indywidualna podatność pacjenta, wpływ leku na komórki tkanki łącznej dziąseł, metabolizm kolagenu, stan zapalny oraz ilość płytki bakteryjnej.

Najczęściej lekopochodny przerost dziąseł spowodowany jest przez:

leki na nadciśnienie (antagoniści wapnia);
leki immunosupresyjne (np. cyklosporyna);
leki przeciwpadaczkowe (np. fenytoina).

Trzeba jednak podkreślić, że dzięki prawidłowej higienie i pielęgnacji jamy ustnej można zmniejszyć ryzyko lekopochodnego przerostu dziąseł.

Dlaczego pojawia się przerost dziąseł w ciąży i przy innych zmianach hormonalnych?

Wahania hormonów, głównie estrogenu i progesteronu, mogą zwiększać podatność dziąseł na stany zapalne, co może prowadzić do przerostu dziąseł. Przede wszystkim hormony zwiększają przepuszczalność naczyń krwionośnych. Mogą też sprzyjać rozwojowi niektórych bakterii. Wówczas nawet niewielka ilość płytki nazębnej może drażnić tkanki dziąseł i powodować ich przerost.

Do zaburzeń hormonalnych dochodzi m.in. w ciąży, okresie dojrzewania oraz menopauzy. Ciążowe zapalenie dziąseł zwykle ustępuje po porodzie, a zmiany powstające z innych powodów po ustabilizowaniu gospodarki hormonalnej. Stany takie zawsze jednak wymagają odpowiedniej higieny i kontroli stomatologicznej.

Co odpowiada za przerośnięte dziąsła przy aparacie ortodontycznym?

Przerost dziąseł to problem, który może dotyczyć osób leczonych ortodontycznie. Aparaty utrudniają czyszczenie przestrzeni międzyzębowych i okolic zamków. Sprzyja to zaleganiu resztek pokarmowych i namnażaniu bakterii, a przez to stanom zapalnym w obrębie jamy ustnej, które mogą skutkować przerostem dziąseł.

Jednak i w tym przypadku to właściwe techniki higieny jamy ustnej i stosowane środki mają kluczowe znaczenie. Aparaty ortodontyczne utrudniają higienę, ale jej nie wykluczają. Używając odpowiednich szczoteczek, irygatorów oraz stosując produkty wspierające higienę miejsc trudno dostępnych, można zmniejszyć ryzyko podrażnień i stanów zapalnych.

Czy rozrost dziąseł prowadzi do chorób przyzębia? Powikłania

W zaawansowanych przypadkach nieleczony przerost dziąseł może powodować znaczne trudności w utrzymaniu higieny i zwiększa skłonności do rozwoju powikłań, takich jak np.:

zapalenie przyzębia,
nieprzyjemny zapach z ust,
ruchomość zębów przy zaawansowanym zapaleniu przyzębia,
utrudnione żucie pokarmów,
niewyraźna mowa,
opóźnienie wyrzynania zębów u dzieci.

Kiedy udać się do gabinetu stomatologicznego, a kiedy do periodontologa?

Nie każdy lekarz stomatolog zajmuje się periodontologią, czyli dziedziną obejmującą leczenie chorób przyzębia i błon śluzowych jamy ustnej. Jeśli zauważysz objawy przerostu dziąseł, najlepiej zgłoś się do gabinetu stomatologicznego. Dentysta sprawdzi stan dziąseł, zaleci odpowiednie leczenie lub w razie potrzeby pokieruje do periodontologa. Najczęściej wizyta u takiego specjalisty wskazana jest, gdy:

przerost dziąseł jest zaawansowany,
objawy utrzymują się pomimo wprowadzonego leczenia,
podejrzewane są choroby przyzębia,
konieczne jest leczenie chirurgiczne.

Jakie są metody leczenia przerostu dziąseł?

Zarówno objawy i leczenie przerostu dziąseł zależą od przyczyny i stopnia zaawansowania tej przypadłości. Celem terapii jest nie tyle ograniczenie tkanki przyzębia, co usunięcie przyczyny obrzęku (usuwanie płytki i kamienia nazębnego) oraz zmniejszenie stanu zapalnego.

Lekarz może zalecić leczenie:

Zachowawcze – wykonywany jest profesjonalny skaling (usuwanie kamienia) i piaskowanie podczas regularnych wizyt. Zalecana jest poprawa higieny jamy ustnej, a w przypadku stanu zapalnego lekarz może zalecić pomocniczo preparaty o działaniu przeciwzapalnym, takie jak np. lek Dentosept lub Dentosept A.
Przyczynowe – może obejmować np. korektę nawyków higienicznych, leczenie chorób ogólnych i zmianę leków.
Chirurgiczne – w zaawansowanych przypadkach wykonywana jest gingiwektomia. Zabieg polega na chirurgicznym usunięciu nadmiaru tkanki, co przywraca dziąsłom funkcję i estetykę. Współczesna stomatologia korzysta też z laseroterapii i plastyki dziąseł.

Zarówno w ramach leczenia zachowawczego, jak i wspierająco proces gojenia po zabiegach w obrębie dziąseł podstawą jest systematyczna higiena jamy ustnej. Zastosowanie znajdują preparaty przeciwzapalne lub antyseptyczne, które należy wybierać na podstawie stanu swoich dziąseł oraz ich potrzeb.

FAQ

Czy przerost tkanek oznacza zapalenie dziąseł?

W wielu przypadkach przerost dziąseł wynika ze stanu zapalnego związanego z płytką bakteryjną. Może jednak mieć również charakter polekowy lub hormonalny.

Jak dbać o dziąsła i utrzymać higienę przy przeroście dziąseł?

Podstawą jest usunięcie kamienia nazębnego w gabinecie stomatologicznym, dokładne szczotkowanie zębów miękkimi szczoteczkami i nitkowanie przestrzeni międzyzębowych. Pomocne są też preparaty przeciwzapalne, antyseptyczne oraz wspomagające regenerację i ochronę tkanek.

Kiedy przerost dziąseł może oznaczać poważną chorobę?

Na pilną konsultację z lekarzem należy się udać, jeśli pojawiają się niepokojące objawy, takie jak np. szybkie narastanie zmiany, silny ból czy ruchomość zębów. Wizytę należy ustalić również, jeśli pomimo prawidłowej higieny i leczenia nie ma poprawy.

Bibliografia: