Pleśniawka a afta – jak je odróżnić?

Afta i pleśniawka to dwa różne problemy w obrębie jamy ustnej. Afta jest zwykle bolesnym, płytkim owrzodzeniem lub nadżerką błony śluzowej, często przypominającą mały „krater” z czerwoną obwódką. Pleśniawka to potoczna nazwa kandydozy jamy ustnej, czyli zakażenia grzybiczego, które najczęściej objawia się białawym lub kremowym nalotem na błonie śluzowej. Sprawdź, jak odróżnić te zmiany i kiedy zgłosić się do lekarza. 

Czy pleśniawka i afta to to samo schorzenie?

Nie. Afta i pleśniawka to dwa różne problemy, choć oba mogą powodować dyskomfort, ból, pieczenie i trudności podcza jedzenia lub picia.

Afty to bolesne nadżerki lub owrzodzenia błony śluzowej jamy ustnej. Zwykle mają postać płytkiej ranki z jasnym środkiem i czerwoną obwódką. Mogą pojawiać się pojedynczo albo nawracać. Ich powstawaniu mogą sprzyjać m.in. urazy mechaniczne, stres, spadek odporności, niedobory żelaza, kwasu foliowego lub witamin z grupy B, podrażnienie przez aparat ortodontyczny, protezę albo zbyt twarde jedzenie. Afty często występują na wewnętrznej stronie policzków, warg, na języku lub w okolicy dziąseł.

Pleśniawka to zmiany związane z namnażaniem drożdżaków z rodzaju Candida, najczęściej Candida albicans. Najczęściej objawia się jako biały lub kremowy nalot na języku, policzkach, dziąsłach lub na podniebieniu. Może pojawić się u dorosłych, starszych dzieci, niemowląt i seniorów. Ryzyko wystąpienia pleśniawek zwiększają m.in. antybiotykoterapia, cukrzyca, suchość w jamie ustnej, obniżona odporność, źle dopasowane protezy oraz niedostateczna higiena jamy ustnej lub akcesoriów do karmienia.

Pleśniawki a afty – poznaj główne różnice i objawy

Różnice między pleśniawkami a aftami dotyczą przede wszystkim wyglądu, lokalizacji, przyczyny i sposobu postępowania. Afta wygląda jak mała ranka, nadżerka albo owrzodzenie. Najczęściej ma jasny, białawy, żółtawy lub szarawy środek oraz czerwoną obwódkę. Może powodować punktowy ból, szczególnie podczas jedzenia kwaśnych, ostrych lub gorących potraw. Afty zwykle nie są zakaźne.

Jak wyglądają pleśniawki? Najczęściej mają postać białego lub kremowego nalotu, który może przypominać „kożuszek” albo resztki mleka. Nalot bywa trudny do usunięcia, a po jego starciu może pojawić się zaczerwieniona, tkliwa lub lekko krwawiąca powierzchnia. Pleśniawki mogą powodować pieczenie, nieprzyjemny smak w ustach, suchość i dyskomfort przy karmieniu lub połykaniu.

Najważniejsze różnice:

• afta jest zwykle ubytkiem w błonie śluzowej, a pleśniawka ma postać nalotu;
• afta najczęściej powoduje punktowy ból, a pleśniawka częściej pieczenie i dyskomfort;
• afty zwykle pojawiają się na ruchomych częściach śluzówki (np. wewnętrzna strona policzków czy warg, język), podczas gdy pleśniawki mogą obejmować język, policzki, dziąsła, podniebienie, a czasem większe powierzchnie jamy ustnej;
• afta nie jest typową zmianą zakaźną, a pleśniawka jest związana z zakażeniem grzybiczym lub nadmiernym namnażaniem drożdżaków, dlatego wymaga szczególnej higieny i niekiedy leczenia;
• leczenie aft skupia się zwykle na ochronie ranki, łagodzeniu bólu i stanu zapalnego, natomiast leczenie pleśniawek może wymagać zastosowania preparatu przeciwgrzybiczego zaleconego przez lekarza.

Test „30 sekund z gazikiem”, czyli jak odróżnić pleśniawkę od afty u dziecka?

Przyjrzyj się zmianie w buzi dziecka. Afta wygląda jak mała ranka lub płytki ubytek w śluzówce. Zwykle ma jasny środek i czerwoną obwódkę. Pleśniawka wygląda inaczej: przypomina biały, kremowy nalot, który może pojawić się na języku, policzkach, dziąsłach albo podniebieniu.

Test gazika może pomóc wtedy, gdy widzisz biały nalot i nie wiesz, czy to pleśniawka, czy resztki mleka. Umyj ręce. Owiń palec jałowym gazikiem i zwilż go przegotowaną, ostudzoną wodą. Bardzo delikatnie dotknij nalotu, bez mocnego pocierania i bez prób rozdrapywania.Jeśli nalot łatwo schodzi, a pod spodem widać zdrową, różową śluzówkę, najpewniej są to resztki mleka. Jeśli trzyma się mocno, a po potarciu pojawia się zaczerwienienie, tkliwość albo krwawienie, może to wskazywać na pleśniawkę.

Pleśniawki i afty w jamie ustnej dziecka zawsze warto obserwować uważnie, zwłaszcza jeśli niemowlę odmawia ssania, płacze przy karmieniu, gorączkuje albo zmiany szybko się szerzą. W takiej sytuacji najlepiej skonsultować się z lekarzem. 

Delikatnej śluzówki dziecka nie warto drażnić mocnymi roztworami ani pocierać na siłę. W codziennej pielęgnacji jamy ustnej najmłodszych można sięgnąć po  wsparcie regeneracji w przypadku wystąpienia aft czy pleśniawek. Kosmetyk Dentosept A Mini® jest przeznaczony do pielęgnacji błony śluzowej jamy ustnej i może być stosowany już od od pierwszych dni życia.